Aangemaakt op 11 juni 2023. laatst gewijzigd op 05 January 2024 om 18:03

Opa en oma Hoes

In het fotoboek van Harry zit een foto die genomen is achter een huis waarschijnlijk in 1933. Harry staat er op als dreumes met zijn zussen Greet en Ria. Achter hen staat een oude vrouw en een vrouw van middelbare leeftijd. Op het onderschrift staat, “Haarlem, bij oma Hoes”.
De oude vrouw is oma Hoes, Johanna Theresia Smit (1856 – 1945), die was getrouwd met Hendrikus Wilhelmus Hoes. De tweede vrouw is waarschijnlijk haar thuiswonende dochter Suus. (Maria Johanna Hoes, 31 October 1896, Haarlem.)
Oma had een winkel in huishoudelijke artikelen volgens het adresboek van Haarlem van 1939.

Hendrik Hoes werkt vanaf 1882 bij Koninklijke Fabriek van Rijtuigen en Spoorwagens J.J. Beijnes¹ als wagenmaker, hoewel hij ook wel als timmerman wordt vermeld. In de Nieuwe Haarlemsche courant van 17 augustus 1907² wordt de dag aangekondig dat hij “voor 25 jaar als wagenmaker bij de firma Beijnes in dienst trad”.

Theresia Smit en Hendrik Hoes trouwen op 4 juni 1884 in Baarn³ en wonen in juni en juli 1884 in de Spreistraat 46 in Schoten (nu Haarlem noord) en verhuizen dan naar Haarlem. In het adresboek van Haarlem van 1887 staat “H.W. Hoes, wagenmaker, verlengde Frans-Halsstraat 8”. In het adresboek van 1895 is dat de Frans Halsstraat 35. Daar blijven ze wonen. Dat is ook het adres waar de foto is genomen. Overigens zou verlengde Frans-Halsstraat 8 hetzelfde huis kunnen zijn als Frans Halsstraat 35, dat kan ik nergens bevestigd krijgen.

De winkel komt in 1907 in beeld, in het adresboek van dat jaar wordt H.W. Hoes vermeld als timmerman en winkelier. In 1908 wordt daar de categorie winkel toegevoegd: “porselein aarde- en glaswerk”.

Hendrik Hoes overlijdt 13 October 1931⁴ in Haarlem, Theresia Smit blijft in de Frans hals straat wonen en houdt de winkel. Theresia Smit overlijdt op 7 juli 1945⁵ ook in Haarlem, maar liefst 89 jaar oud. Suus één van haar kinderen die thuis bleef wonen is dan al overleden, zij overlijdt op 17 Februari 1945⁶ in Haarlem. Anton verdwijnt uit beeld.

Er is nog wel een klein verhaal rond Theresia Smit. Zoals veel jonge vrouwen begint zij als dienstbode bij een familie, in juli 1877⁷ staat ze ingeschreven bij de familie Haanebrink in Utrecht. Haanebrink is een collecteur, iemand die staatsloten verkoopt. Dat hij redelijk vermogend is blijkt bijvoorbeeld uit de lening, 18.000 gulden tegen 4,5%, die hij verstrekt aan Abraham Verburg een landbouwer te Zevenhoven, met de boerderij met opstallen en land als hypotheek. 18.000 gulden is vergelijkbaar met de koopkracht van 210.400 euro in 2021.

Ze vertrekt daar in mei 1880 naar Amsterdam en wordt dienstbode bij de familie Sterneberg. De familie Sterneberg woont in een zeer groot pand aan de Nieuwezijds Kolk 19, nu hotel Innotel (nieuwbouw).

Julius Wilhelm Sterneberg geboren 15 april 1847 te Amsterdam is in Nederland vertegenwoordiger (commissionair) voor de Duitse firma van Hermanus Oldenkott en zoonen, handel en fabriek in snuif, tabak en sigaren. Twee familieleden van Hermanus Oldenkott en hun gezinnen wonen bij Sterneberg in.

Julius Wilhelm Sterneberg overlijdt in Baarn op 21 augustus 1880 een paar maanden nadat Theresia smit is begonnen als dienstbode.

In het Bevolkingsregister van Amsterdam wordt bij Sterneberg Baarn als wettig domicilie vermeld, hoewel hij is geboren in Amsterdam. Misschien houdt het verband met zijn vader, Jodocus Sterneberg, ook commissionair, die uit Munster Duitsland naar Nederland gekomen en zich mogelijk in Baarn had laten inschrijven. Helaas is dit in akten en documenten niet terug te vinden.

Het legt wel een verband tussen Hendrikus Hoes en Theresia Smit, Hendrikus Hoes is geboren en getogen in Baarn en Theresia Smit is daar wellicht met de familie Sterneberg voor bijvoorbeeld vakantie verblijf geweest. Het blijft op dit moment nog speculatie.

Eric van der Linden

Aangemaakt op 11 juni 2023. laatst gewijzigd op 05 January 2024 om 18:03